Artvin’in şehir, kültür ve gezi rehberi
ARTVİNCEPTE
ARTVİN CEPTE SANA SORUYORBu lezzetin peşinden gidelim mi?Hikâyesini oku, sonra benzer tatlara veya yöredeki mekânlara geç.
← Artvin Gastronomi
🥖 Hamur İşleri ve Ekmekler

Pileki Ekmeği

Yerel adlar: Pileki Ekmeği; Avutarak; Kakala
📍 Yusufeli • Artvin

Akademik saha çalışmasında Artvin ekmeği olarak tanımlanan; ekşi mayalı hamurun közde ısıtılmış pileki kapları arasında yaklaşık 45–60 dakika pişirilmesine dayanan geleneksel ekmek.

Pileki Ekmeği

Bu Lezzet Nedir?

Karadeniz Bölgesinde Üretilen Bazı Ekmek Çeşitleri ve Standart Tariflerinin Belirlenmesi çalışması Pileki Ekmeğini Artvin yöresinde yapılan ekmek olarak tanımlar ve 'Avutarak' ile 'Kakala' adlarını da kaydeder. Ekşi maya, un, ılık su ve tuzla hazırlanan hamur 1–1,5 saat mayalandırılır. Hamurun havası alındıktan sonra közde ısıtılmış pileki kabına yerleştirilir; ikinci pilekiyle üstü kapatılır ve üzerine köz konur. Ekmek yaklaşık 45 dakika–1 saatte pişer. Çalışma oda sıcaklığında 3–4 gün, buzdolabında 10 gün saklanabildiğini bildirir.

Tarih ve Kültür

Akademik çalışma pilekiyi Karadeniz'de geçmişten beri kullanılan, toprak veya taştan yapılabilen geleneksel pişirme aracı bağlamına yerleştirir. Bu kayıt tarihsel bir 'ilk üretim yılı' vermez; geleneksel teknik sürekliliğini belgeler.
Pileki Ekmeğinde pişirme kabı, yalnız araç değil ürün kimliğinin belirleyici unsurudur. Alttan ve üstten közle çevrelenen kap, fırın benzeri kapalı bir ısı ortamı oluşturur.
📍

Artvin Ekmeği Olarak Belgeli

Akademik çalışmanın il karşılaştırmasında Pileki Ekmeği Artvin için kaydedilmiştir.
Kaynak notu: Coşan & Seçim, 2020.
🗣️

Avutarak ve Kakala Adları

Çalışma Pileki Ekmeğinin bölgede Avutarak ve Kakala adlarıyla da bilindiğini belirtir.
Kaynak notu: Coşan & Seçim.

1–1,5 Saat Mayalanır

Ekşi maya, un, ılık su ve tuzla yoğrulan hamur 1–1,5 saat mayalanmaya bırakılır.
Kaynak notu: Akademik çalışma.
🔥

İki Pileki ve Köz

Hamur közde ısıtılmış pilekiye konur; başka pilekiyle örtülür ve üzerine köz yerleştirilir.
Kaynak notu: Akademik çalışma.
🕒

45–60 Dakika Pişirme

Ekmek yaklaşık 45 dakika ile 1 saat arasında pişer; oda sıcaklığında 3–4 gün, buzdolabında yaklaşık 10 gün saklanabilir.
Kaynak notu: Coşan & Seçim.
🖼️

Görsel Birebir Pileki Ekmeği Değil

Kapak gerçek cornbread fotoğrafıdır; Artvin Pileki Ekmeğinin coğrafi/ürün fotoğrafı diye sunulmaz.
Kaynak notu: Wikimedia Commons + editoryal not.

Üretim ve Geleneksel Yöntem

Üretim coğrafyası

Artvin. Çalışmanın il karşılaştırma tablosunda Pileki Ekmeği Artvin için işaretlenmiştir.

Hammadde / içerik

Ekşi maya, un, ılık su ve tuz.

Geleneksel yöntem

Malzemeler yoğrulur ve 1–1,5 saat mayalanır. Havası alınan hamur közde ısıtılmış pilekiye konur, başka pilekiyle kapatılır, üstüne köz yerleştirilir ve yaklaşık 45–60 dakika pişirilir.

Tarif / Üretim Fişi

Tarif

Pileki Ekmeği – Akademik Artvin Üretim Fişi

Akademik saha çalışmasında Artvin için kaydedilen üretim yöntemidir; gramajlar kaynakta verilmemiştir.
  • Ekşi mayaMiktar kaynakta belirtilmemiş
  • UnMiktar belirtilmemiş
  • Ilık suHamur için; miktar belirtilmemiş
  • TuzMiktar belirtilmemiş
Ekşi maya, un, ılık su ve tuzu yoğurun. Hamuru 1–1,5 saat mayalandırın. Havasını aldıktan sonra közde ısıtılmış pileki kabına yerleştirin. İkinci pilekiyle kapatıp üzerine köz koyun. Yaklaşık 45 dakika–1 saat pişirin.
Ekşi maya, un, ılık su ve tuzu yoğurun.
Hamuru 1–1,5 saat mayalanmaya bırakın.
Mayalanan hamurun havasını alın.
Közde önceden ısıtılmış pileki kabına hamuru yerleştirin.
İkinci pilekiyle üzerini kapatın ve üstüne köz koyun.
Yaklaşık 45 dakika–1 saat pişirin.

Görseller