Bu Lezzet Nedir?
Çıvane Çorbası, Yusufeli saha araştırmasında yöresel bitki kullanımını gösteren belirgin örneklerden biridir. Çıvane, kaynakta Gelin Parmağı ve Givişkan adlarıyla da anılır. Pirinç suda hafifçe pişirilir, temizlenip doğranmış çıvane eklenir; son aşamada süt ve tuzla birkaç taşım kaynatılır.
Tarih ve Kültür
Ürünün yöredeki varlığı kaynaklarla doğrulanmıştır. Kaynakların vermediği kesin başlangıç tarihi, etnik köken veya 'yüzyıllardır değişmeden yapılır' türü ifadeler eklenmemiştir.
Yörede toplanan otların süt ve pirinçle çorbaya dönüşmesi, Yusufeli'nin yabani bitki bilgisini gündelik mutfakla birleştirir.
📍
Yusufeli Otlu Çorbası
Çıvane Çorbası akademik çalışmada Yusufeli mutfağına özgü çorbalar arasında belgelenmiştir.
Kaynak notu: Varol & Ulema, 2025.
🍽️
Bu Lezzet Nedir?
Çıvane Çorbası, Yusufeli saha araştırmasında yöresel bitki kullanımını gösteren belirgin örneklerden biridir. Çıvane, kaynakta Gelin Parmağı ve Givişkan adlarıyla da anılır. Pirinç suda hafifçe pişirilir, temizlenip doğranmış çıvane eklenir; son aşamada süt ve tuzla birkaç taşım kaynatılır.
Kaynak notu: Ana ve ürün özelindeki kaynaklar.
🌿
Gelin Parmağı ve Givişkan
Kaynak Çıvane otunun 'gelin parmağı' ve 'givişkan' adlarıyla da bilindiğini belirtir.
Kaynak notu: Varol & Ulema, 2025.
🕰️
Tarih ve Mutfak Hafızası
Ürünün yöredeki varlığı kaynaklarla doğrulanmıştır. Kaynakların vermediği kesin başlangıç tarihi, etnik köken veya 'yüzyıllardır değişmeden yapılır' türü ifadeler eklenmemiştir.
Kaynak notu: Kaynağın söylemediği tarih üretilmemiştir.
🥗
Çorba ve Salatada Kullanılır
Çıvane otunun Yusufeli mutfağında hem çorba hem de salata yapımında kullanıldığı kayıtlıdır.
Kaynak notu: Akademik çalışma.
🏡
Yöresel Kültürdeki Yeri
Yörede toplanan otların süt ve pirinçle çorbaya dönüşmesi, Yusufeli'nin yabani bitki bilgisini gündelik mutfakla birleştirir.
Kaynak notu: Yerel/resmî/akademik kaynakların desteklediği kültürel çerçeve.
🗣️
Yerel Adlar ve Yazım Varyantları
Çıvane; Gelin Parmağı; Givişkan
Kaynak notu: Varyantlar kaynak düzeyinde ayrıştırılmıştır.
🍚
Yusufeli Pirinciyle Başlar
90 g Yusufeli pirinci kaynar suda hafif pişirilir; ardından doğranmış Çıvane eklenir.
Kaynak notu: Akademik Tablo 5.
📍
Üretim ve Tüketim Coğrafyası
Yusufeli ilçesi ve araştırmanın saha kapsamındaki yerel mutfak çevresi.
Kaynak notu: Master envanter ve ek kaynaklar.
🥛
Süt Son Aşamaya Yakın Eklenir
Bir litre süt ve tuz pişmeye yakın eklenip birkaç taşım kaynatılır.
Kaynak notu: Akademik Tablo 5.
🥣
Geleneksel Hazırlama / Üretim
Pirinç suda hafif pişirilir. Yıkanıp doğranmış çıvane eklenir. Pişmeye yakın süt ve tuz ilave edilip birkaç taşım kaynatılır.
Kaynak notu: Kaynak sınırı korunmuştur.
🔬
Botanik Tür Kesinleştirilmedi
Kaynak yerel adı ve mutfak kullanımını verir ancak bilimsel tür adı vermez; bu nedenle tür ataması yapılmamıştır.
Kaynak notu: Artvin CEPTE editoryal kontrol notu.
🌿
Hammadde ve Mevsim
1 bağ çıvane, 90 g Yusufeli pirinci, 6 g tuz, 1 L süt, 1 L su.
Mevsim: Çıvane otunun yetişme/toplanma dönemiyle bağlantılıdır; akademik reçete kesin ay vermediği için ay bilgisi eklenmemiştir.
Kaynak notu: Ürün profili kaynakları.
🧰
Geleneksel Araç ve Teknikler
Ürün özelinde geleneksel araç adı güvenilir kaynakta doğrulanmadıkça özel ekipman bilgisi üretilmemiştir.
Kaynak notu: Kaynakta doğrulanan araç/teknik bilgileri.
🥄
Servis ve Saklama
Sıcak servis edilir.
Saklama: Hazır çorbanın saklama süresi akademik reçetede verilmemiştir.
Kaynak notu: Kaynakların desteklediği çerçeve.
🔎
Editoryal Kontrol ve Saha Notu
Çıvane adının başka bölgelerde farklı bitkilere verilme ihtimali nedeniyle bilimsel tür adı kaynak olmadan yazılmayacak.
Saha gereksinimi: Bitkinin botanik teşhisi, toplama alanı/rakımı, genç yaprak tercihleri ve köy bazlı Gelin Parmağı/Givişkan kullanımı kaydedilmeli.
Kaynak notu: Artvin CEPTE editoryal doğrulama notu.
📷
Görsel Doğrulama Notu
Bu ürün için yöreyle ve ürünün kendisiyle doğrudan ilişkilendirilebilen, kullanım hakkı/lisansı da doğrulanmış kapak görseli henüz bulunamadı. Sırf alan boş kalmasın diye başka yöreye ait benzer yemek, manzara veya yalnız hammadde fotoğrafı kapak yapılmamıştır. Yerel arşivde fotoğraf varsa fakat kullanım hakkı açık değilse pakete kapak olarak alınmamıştır.
Kaynak notu: Artvin CEPTE görsel doğruluk politikası.
Üretim ve Geleneksel Yöntem
Üretim coğrafyası
Yusufeli ilçesi ve araştırmanın saha kapsamındaki yerel mutfak çevresi.
Hammadde / içerik
1 bağ çıvane, 90 g Yusufeli pirinci, 6 g tuz, 1 L süt, 1 L su.
Geleneksel yöntem
Pirinç suda hafif pişirilir. Yıkanıp doğranmış çıvane eklenir. Pişmeye yakın süt ve tuz ilave edilip birkaç taşım kaynatılır.
Tarif / Üretim Fişi
Tarif
Yusufeli Çıvane Çorbası
- Çıvane1 bağ
- Yusufeli pirinci90 g
- Tuz6 g
- Süt1 L
- Su1 L
Suyu kaynatın ve yıkanmış Yusufeli pirincini ekleyin.
Pirinç hafif piştiğinde yıkanmış ve doğranmış çıvaneyi ekleyin.
Malzemeler pişmeye yaklaşınca süt ve tuzu ilave edin.
Birkaç taşım kaynatıp sıcak servis edin.
Tarif
Çıvane Çorbası – Reçete
Yerel reçete bileşenleri makaledeki saha fişinden alınacak.
Yerel hazırlama biçimi kaynak fişine göre uygulanacak.
Servis
Sıcak çorba.
Tarif
Çıvane Çorbası – Yusufeli Akademik Reçetesi
2025 tarihli akademik Yusufeli çorbaları çalışmasında yayımlanan ölçülü reçetenin yapılandırılmış fişidir.
- Çıvane otu1 demet
- Yusufeli pirinci90 g
- Tuz6 g
- Süt1 L
- Su1 L
1 litre suyu kaynatın. Yıkanmış Yusufeli pirincini ekleyin. Pirinç hafif pişince yıkanıp doğranmış Çıvane otunu ilave edin. Pişmeye yakın süt ve tuzu ekleyip birkaç taşım kaynatın.
1 litre suyu kaynatın.
90 g yıkanmış Yusufeli pirincini ekleyin.
Pirinç hafif pişince yıkanıp doğranmış bir demet Çıvane otunu ekleyin.
Pişmeye yakın 1 litre süt ve 6 g tuz ekleyin.
Birkaç taşım kaynatın.
Servis
Sıcak servis edilir.
Görseller
Görsel kaynağı: Wikimedia Commons
