Bu Lezzet Nedir?
Ballıüzüm (Dirink) Üzümü kaydı, köy adı ve üzüm arasındaki güçlü yerel hafızayı korumak için tutulur. Yerel tarih derlemesine göre köy 1954'te Dirink adıyla köy statüsü kazanmış, daha sonra dönemin valisine ikram edilen üzümün beğenilmesi üzerine 'Ballıüzüm' adı önerilmiştir. Bu anlatı sözlü/yerel tarih niteliğindedir; üzümün ayrı bir botanik veya ampelografik çeşit olduğunu kanıtlamaz. Artvin İl Tarımın 2004 faaliyet raporunda 'Yerli Üzüm Yetiştiriciliği' projesinin Artvin Merkez, Ardanuç ve Yusufeli'ni kapsaması, Ballıüzüm'ün içinde bulunduğu Merkez ilçede yerli üzüm yetiştiriciliğinin kamu düzeyinde de desteklendiğini gösterir.
Tarih ve Kültür
Ballıüzüm köyünün 1954'e kadar Sarıbudak/Melo'nun Meliyangür mahallesi olduğu, 1954'te Dirink adıyla köy olduğu yerel tarih kaydında aktarılır. Üzüm nedeniyle Ballıüzüm adının önerildiği anlatı tarihsel arşiv belgesi değil, yerel hafıza kaydı olarak sunulur.
Köy adının üzüm üzerinden anlatılması, üzümün Ballıüzüm/Dirink yerel kimliğinde sembolik bir yer tuttuğunu gösterir. Bu kültürel bağ, çeşit kimliğinden ayrı tutulmuştur.
Dirink'ten Ballıüzüm'e
Yerel tarih kaydı köyün 1954'te Dirink adıyla köy statüsüne geçtiğini, daha sonra üzümle ilişkilenen bir anlatı üzerinden Ballıüzüm adının benimsendiğini aktarır.
Kaynak notu: Artvin'e Dair yerel köy tarihi.
Köy Adına Giren Üzüm Hafızası
Üzümün köy adı anlatısının merkezinde yer alması, ürünün Ballıüzüm/Dirink kimliğindeki kültürel ağırlığını gösterir.
Kaynak notu: Yerel tarih anlatısı.
Artvin Merkez Bağcılık Alanı
2004 Artvin İl Tarım raporu yerli üzüm yetiştiriciliği projesini Artvin Merkez, Ardanuç ve Yusufeli için planlamıştır.
Kaynak notu: Artvin İl Tarım 2004 faaliyet raporu.
Dirink Ayrı Çeşit Olarak Kanıtlanmadı
Mevcut kaynaklar köy-üzüm bağını destekliyor; ancak 'Dirink Üzümü'nün ayrı bilimsel çeşit özelliklerini vermiyor.
Kaynak notu: Artvin CEPTE editoryal kontrolü.
Ampelografik Doğrulama Gerekiyor
Yerel asmalardan yaprak, salkım ve tane özelliklerinin kayıt altına alınması, varsa eski çeşit materyalinin belirlenmesi gerekiyor.
Kaynak notu: Saha araştırması gereksinimi.
Gerçek Bağ Üzümü Görseli
Kapak gerçek asma üzerindeki üzüm salkımıdır; CC0 lisanslıdır ve Ballıüzüm'de çekilmemiştir.
Kaynak notu: Wikimedia Commons – Bunch Of Grapes On Vine.
Üretim ve Geleneksel Yöntem
Üretim coğrafyası
Artvin Merkez / Ballıüzüm Köyü. Artvin İl Tarımın yerli üzüm projesi Merkez ilçeyi kapsar.
Hammadde / içerik
Taze üzüm. 'Dirink Üzümü' ifadesinin ayrı ve sabit bir üzüm çeşidini mi yoksa köyde yetişen yerel üzümü mü tanımladığı bilimsel kaynakla netleştirilmemiştir.
Geleneksel yöntem
Bağcılık tekniği, yerel terbiye sistemi, budama ve hasat yöntemi için ürün-özel teknik kaynak bulunmadığından genellenmemiştir.
Görseller
